De biodiversiteit staat wereldwijd onder druk, ook in Nederland. Veranderingen in het milieu, die veroorzaakt worden door zowel de natuurlijke processen als door menselijke activiteiten leiden tot het uitsterven van soorten en de vermindering van de biodiversiteit. Het behoud van die ecosystemen is noodzakelijk voor schone lucht en water op aarde. 

Natuurinclusief bouwen is een kleine maatregel die vooral in het stedelijk gebied een groot verschil kan maken. Wat kan de Omgevingswet betekenen voor de kansen voor natuurinclusief bouwen? 

Kerninstrumenten van de Omgevingswet bieden kansen

De Omgevingswet kan een juridische basis bieden, echter moeten overheden dit willen. 

Biodiversiteit en natuurinclusief bouwen kunnen vastgelegd worden als onderdeel van de beeldkwaliteit. Maar het moet dan wel toets- en kwantificeerbaar maken. Als het een omgevingswaarde is in de Omgevingsvisie, moet je zorgdragen voor monitoring om te zien of de doelen behaald worden. 

Op dit moment belandt de behoefte aan natuurinclusieve maatregelen vaak in het ‘pakket van wensen’, in plaats van de eisen. Dit is ook logisch, omdat er maar beperkte juridische mogelijkheden zijn om in een uitvraag of bij een beoordeling van een vergunningsaanvraag harde eisen op te nemen in het Bouwbesluit. 

Gemeenten kunnen er bijvoorbeeld voor kiezen om nestvoorzieningen voor vogels en verblijfplaatsen voor vleermuizen standaard op te nemen in nieuwbouw en bij renovatie of eisen vast te stellen voor de groene inrichting van de buitenruimte, voor zowel oppervlakte als kwaliteit. 

Bijzondere invloed van participatie

Opgestelde Omgevingsvisies zijn niet vormvast. Burgers hebben grote invloed in het opstellen van de visies en de waardes die erin meegenomen worden. Maar daarnaast is een initiatiefnemer bij het indienen van een omgevingsvergunning verplicht om gegevens aan te leveren waaruit blijkt dat participatie van derden heeft plaatsgevonden. In de toelichting op het ontwerp Omgevingsbesluit wordt participatie als volgt omschreven: “Het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden (burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden) bij het proces van besluitvorming over een project of activiteit.” In theorie zou er dus bij het participatieproces invloed kunnen worden uitgeoefend op de natuurinclusieve zaken binnen een omgevingsvergunning. 

Als alle kansen die de Omgevingswet biedt, worden opgepakt door de verantwoordelijke overheden, kan de nieuwe wet er dus voor zorgen dat natuurinclusief bouwen de norm wordt in Nederland.